Teknik Föy Nedir, Nasıl Hazırlanır? (Tech Pack)

Teknik föy, bir giysinin üretilmesi için gereken bütün bilgiyi tek belgede toplayan teknik dosyadır; uluslararası adı tech pack'tir. Teknik çizim, ölçü tablosu, malzeme listesi (BOM), dikiş detayları, etiket ve paketleme talimatı bu belgede yer alır. Kısacası teknik föy, ürünün fabrikaya giden kullanım kılavuzudur: numune atölyesi ve fason üretici ürünü yoruma yer bırakmadan bu belgeye bakarak üretir.

Kısaca

• Teknik föy (tech pack), tasarımı üretilebilir talimata çeviren belgedir; tasarımcı ile fabrika arasındaki ortak dildir.
• Temel bölümleri: teknik çizim, ölçü tablosu ve tolerans, beden seti, malzeme listesi (BOM), renk ve varyant, dikiş ve işçilik detayları, baskı ve nakış yerleşimi, etiket, paketleme ve revizyon geçmişi.
• Eksik ya da belirsiz föy fabrikayı tahmin yürütmeye zorlar; sonuç ek numune turu, kayan termin ve ek maliyettir.
• En sık sorun bilginin eksikliği değil, sürüm karmaşasıdır: fabrikanın elindeki föy, onaylanan föy olmayabilir.
• Ölçü tablosu ve BOM teknik föyün parçalarıdır; föyün yerine geçmez.
• Kapak, ölçü tablosu, BOM, dikiş detayı ve revizyon geçmişi sayfaları hazır Excel teknik föy şablonunu ücretsiz indirin.

Teknik föy nedir?

Giyimde teknik föy, bir modelin nasıl görüneceğini değil, nasıl üretileceğini anlatır. Moodboard ve eskiz tasarımın fikrini taşır; teknik föy ise o fikri ölçüye, malzemeye ve operasyona çevirir. Atölyede "model föyü" ya da "ürün föyü" dendiğini de duyarsınız; İngilizcede tech pack (technical package) denir, bazı firmalar spec sheet ifadesini kullanır.

Föyü çoğunlukla tasarımcı ve ürün geliştirme ekibi başlatır. Modelist ölçü ve kalıp bilgisiyle, satın alma malzeme ve tedarikçi bilgisiyle, kalite ekibi tolerans ve kontrol noktalarıyla belgeyi tamamlar. Föyü kullananlar ise numune atölyesi, kalıphane, kesimhane, fason üretici ve kalite kontroldür.

Teknik föy bir kez yazılıp kapanan bir belge değildir. Proto numuneden fit numuneye, oradan üretim öncesi numuneye (PP numune) kadar her turda güncellenir. Föyün koleksiyon sürecinin hangi aşamasında devreye girdiğini koleksiyon oluşturma rehberinde adım adım görebilirsiniz.

Teknik föy neden önemlidir?

Fabrika, elindeki belgeyi üretir. Föyde yazmayan bir bilgi varsa numuneci onu kendi alışkanlığına göre tamamlar: dikiş payını, etiketin yerini, düğmenin çapını. Tahmin tutmadığında numune yeniden yapılır.

Her ek numune turu üç şeye mal olur:

• Zaman: numune hazırlığı, kargo ve değerlendirme baştan başlar; termin kayar.
• Para: kumaş, aksesuar, atölye işçiliği ve gönderim maliyeti tekrarlanır.
• Güven: aynı yorum ikinci kez yazıldığında ekip ile tedarikçi arasında "kim neyi kaçırdı" tartışması başlar.

En pahalı hata ise yanlış sürümle üretime girmektir. Fit numunesinde kol boyu uzatılmış ama fabrikaya eski föy gitmişse, hata çoğu zaman toplu üretim çıktıktan sonra fark edilir. Bu noktada düzeltmenin bedeli bir numune değil, bütün partidir.

Teknik föyde bulunması gerekenler nelerdir?

İyi bir teknik föy, ürünü hiç görmemiş bir atölyenin aynı ürünü üretebileceği kadar eksiksizdir. Aşağıdaki tablo, bir hazır giyim ürününün föyünde bulunması gereken bölümleri ve atlandıklarında ne olduğunu özetler.

Bölüm	İçerik	Atlanırsa ne olur?
Kapak ve ürün kimliği	Model kodu, sezon, ürün adı, kategori, sorumlu rol, sürüm no, sürüm tarihi, durum	Hangi belgenin güncel olduğu anlaşılmaz.
Teknik çizim (ön/arka)	Ölçekli düz çizim, ön ve arka görünüş, detay büyütmeleri; ölçü noktaları harflerle işaretli	Cep, pens, yaka gibi detaylar yoruma kalır.
Ölçü tablosu ve tolerans	Her ölçü noktası, nasıl ölçüleceği, numune bedenindeki değeri ve ± tolerans	Numunenin doğru olup olmadığı kişiye göre değişir.
Beden seti (grading)	Bütün bedenlerin ölçüleri ve bedenler arası artışlar	Numune bedeni tutar, diğer bedenler tutmaz.
Malzeme listesi (BOM)	Kumaş, astar, tela, düğme, fermuar, iplik, etiketler; tedarikçi kodu, renk, birim, birim kullanım, fire	Yanlış malzeme alınır, maliyet tutmaz.
Renk ve varyant	Her renk için kumaş ve aksesuar eşleşmesi, Pantone gibi tekstil renk referansı, onaylı lab dip	Ekran rengine göre boyama yapılır, ton farkı çıkar.
Dikiş ve işçilik detayları	Dikiş tipi, dikiş sıklığı, dikiş payı, kenar ve etek bitişi, ütü ve pres talimatı	Aynı model iki atölyede iki farklı ürün olur.
Baskı ve nakış yerleşimi	Sabit bir referans noktasına mesafe, motif ölçüsü, renkler, teknik (serigrafi, dijital baskı, nakış)	Motif her bedende başka bir yere düşer.
Etiket ve yıkama talimatı	Ana etiket, beden etiketi, bileşim ve bakım etiketi; yeri ve dikiş şekli	Etiket eksik ya da hatalı bilgiyle çıkar.
Paketleme	Katlama şekli, poşet, askı, koli içi adet ve beden dağılımı, barkod yeri	Ürün depoda yeniden paketlenir.
Numune yorumları ve revizyon geçmişi	Her turdaki bulgular (fotoğraflı), yapılan değişiklik, değiştiren rol, tarih	Aynı hata sonraki turda tekrar eder.

Ölçü tablosu ve tolerans

Ölçü tablosu yalnız sayılardan oluşmaz; her satırda ölçünün nereden ve nasıl alınacağı yazar. "Göğüs" yazmak yetmez. "Ürün düz serilmişken, koltuk altının hemen altından, kenardan kenara" gibi bir talimat, fabrikadaki kalite kontrolcünün sizinle aynı noktayı ölçmesini sağlar.

Tolerans, ölçünün kabul edilebilir sapma aralığıdır ve her ölçü noktası için ayrı belirlenir. Boy gibi uzun ölçülerde tolerans genellikle daha geniş, yaka açıklığı gibi kısa ölçülerde daha dardır. Ürün ölçüsü vücut ölçüsüyle aynı şey değildir; ancak beden tablosu kurulurken vücut ölçülerinin tanımı ve alınışı için ISO 8559-1 standardı ortak bir dil sağlar. Türkiye'de mesleki eğitimde de ölçü alma, beden numaralama sistemleri ve standart ölçü tablosu kalıp hazırlamanın temel konuları arasındadır.

Malzeme listesi (BOM)

BOM (bill of materials), ürünü oluşturan her kalemin listesidir; hazır giyimde "reçete" ya da "ürün ağacı" da denir. Her satırda kalemin adı, tedarikçi kodu, rengi, birimi (metre, adet, koni), bir ürün için kullanım miktarı ve fire payı bulunur. Birim fiyat eklendiğinde aynı tablo ilk maliyet hesabını da verir: birim kullanım × (1 + fire oranı) × birim fiyat.

Küçük kalemleri atlamayın. Tela, iplik, beden etiketi ve askı tek başına küçük görünür; eksik kaldıklarında ise üretim durur ya da maliyet sonradan değişir.

Renk, dikiş ve etiket detayları

Renk adı ("lacivert", "ekru") yoruma açıktır; föyde renk bir referans koduyla ve onaylanmış lab dip ile tanımlanır. Dikişlerde ISO 4915 standardındaki dikiş tipi numaraları (örneğin 301 düz dikiş, 504 üç iplik overlok) fabrikayla ortak bir dil kurar. Bakım etiketindeki semboller ISO 3758'de tanımlıdır; AB pazarına giden ürünlerde elyaf bileşimi etiketinin kuralları ise (AB) 1007/2011 sayılı Tüzük'te yer alır.

Teknik föy nasıl hazırlanır? Adım adım

Aşağıdaki sıra, teknik föy hazırlama işini ilk numuneden üretime kadar taşıyacak şekilde kurar. Adımlar ürün grubundan bağımsızdır; derinlik ürüne göre değişir.

1. Ürün kimliğini açın. Model kodu, sezon, kategori ve sorumlu rolü kapak sayfasına yazın; sürüm numarasını 1 olarak başlatın. Model kodu bütün dosya adlarında, çizimlerde ve yazışmalarda aynı kalmalıdır.
2. Teknik çizimi hazırlayın. Ön ve arka düz çizimi ölçekli çizin; cep, pens, yaka ve manşet gibi detayları ayrı büyütmelerle gösterin. Ölçü noktalarını çizim üzerinde harflerle işaretleyin (A: göğüs genişliği, B: boy gibi).
3. Ölçü tablosunu numune bedeninde kurun. Her ölçü noktası için ölçüm talimatını ve toleransı yazın. Önce numune bedeninde netleşin; beden setini fit onayından sonra kesinleştirin.
4. Malzeme listesini çıkarın. Ana kumaştan beden etiketine kadar her kalemi tedarikçi koduyla yazın. Birim kullanımı ve fire payını ekleyin; birim fiyat belliyse maliyet satırını da doldurun.
5. Renk ve varyantları eşleştirin. Her renk için kumaş, iplik, fermuar ve düğme rengini ayrı ayrı tanımlayın; renk referans kodunu ve lab dip onayını not edin.
6. Dikiş ve işçilik talimatını yazın. Bölge bölge dikiş tipini, sıklığı, dikiş payını ve bitiş şeklini belirtin. Baskı ya da nakış varsa konumunu sabit bir referans noktasına olan mesafeyle verin.
7. Etiket ve paketleme talimatını ekleyin. Hangi etiketin nereye ve nasıl dikileceğini; katlama, poşetleme ve koli düzenini yazın.
8. Föyü onaylatıp fabrikaya gönderin. Gönderilen dosyanın sürüm numarasını kayda geçin; fabrikadan hangi sürümü aldığını yazılı olarak teyit etmesini isteyin.
9. Numune yorumlarını föye işleyin. Her turdan sonra bulguları fotoğraflarıyla revizyon geçmişine yazın, sürüm numarasını artırın ve yalnız yeni sürümü dolaşıma sokun.

Ücretsiz şablon: Kapak, tolerans kontrollü ölçü tablosu, maliyet formüllü malzeme listesi, dikiş ve detay sayfası ile revizyon geçmişini içeren Excel dosyasını ücretsiz indirin: teknik föy şablonu (.xlsx). Doldurulacak hücreler sarıdır; her sayfada nasıl doldurulacağını gösteren bir örnek satır vardır.

Teknik föy örnekleri: Ürüne göre neler değişir?

Föyün iskeleti her üründe aynıdır; derinliği ürünün karmaşıklığına göre değişir. Üç tipik ürün üzerinden farkı görmek, kendi föyünüzde neyin eksik kalabileceğini anlamayı kolaylaştırır.

Ürün	Kritik ölçü noktaları	BOM'da öne çıkan kalemler	Özellikle yazılması gerekenler
Basic tişört	Göğüs genişliği, boy, kol boyu, yaka açıklığı, yaka ribanası yüksekliği	Örme kumaş, ribana, iplik, etiketler	Yıkamada çekme beklentisi, yaka ribanasının dikiş şekli, baskı konumu
Denim pantolon	Bel, basen, ön ve arka ağ, iç bacak boyu, paça genişliği	Denim kumaş, cep astarı, fermuar, düğme, perçin, arka bel etiketi	Yıkama efekti, yıkama öncesi ve sonrası ölçüler, dikiş ipliğinin kalınlığı ve rengi
Astarlı kaban	Göğüs, omuz, kol boyu, ön boy, arka boy, kol ağzı	Ana kumaş, astar, tela, omuz vatkası, düğme, iç etiket	Tela yerleşimi, astar bolluğu, ütü ve pres talimatı, askılama

Denim gibi yıkama gören ürünlerde ölçü tablosu iki kez düşünülür: yıkama öncesi ve yıkama sonrası. Fabrikanın hangi ölçüyü hedeflediği yazmıyorsa ürün yıkamadan beklenenden küçük çıkabilir.

Teknik föy hazırlarken yapılan yaygın hatalar

• Ölçüm talimatı yazmamak: Ölçü noktasının adı var, nereden ölçüleceği yok. Marka ile fabrika aynı ürünü farklı ölçer.
• Tolerans vermemek: Toleranssız tabloda her sapma tartışma konusu olur ya da hiçbiri olmaz.
• Birimleri karıştırmak: Santimetre ile inç, tam çevre ile yarım genişlik aynı tabloda karışır. Birimi ve ölçüm şeklini başlıkta bir kez yazın.
• Rengi adıyla tanımlamak: "Bej" her tedarikçide başka bir tondur; referans kodu ve onaylı lab dip olmadan renk tutmaz.
• Küçük kalemleri BOM'a yazmamak: İplik, tela ve etiketler unutulduğunda maliyet ve termin sonradan bozulur.
• Yorumları e-postada bırakmak: Fit yorumu föye işlenmezse bir sonraki numunede kaybolur.
• Sürümü dosya adıyla yönetmek: "son", "son_v2", "final_kesin" gibi adlar hangi dosyanın geçerli olduğunu söylemez.
• Tek bedende onay alıp seriyi kontrol etmemek: Beden seti hataları ancak seri numunede görünür.

Teknik föyde sürüm kontrolü: "Hangi sürüm?" neden asıl sorundur?

Teknik föyün en sık bozulan yanı içeriği değil, sürümüdür. Bir model sezon boyunca birkaç numune turundan geçer; her turda ölçü, malzeme ya da işçilik değişir. Bu sırada föyün kopyaları çoğalır: tasarımcının bilgisayarında Excel, satın almanın e-postasında PDF, fabrikada bir çıktı, mesajlaşma uygulamasında bir fotoğraf.

Sorun, bu kopyalardan hangisinin geçerli olduğunu kimsenin kesin bilmemesidir. Fabrika iki tur önceki föyle kesime girebilir; satın alma iptal edilmiş bir aksesuarı sipariş edebilir. Hata bilgi eksikliğinden değil, doğru bilginin yanlış yerde durmasından çıkar.

Sürüm karmaşasını önlemek için şu kuralları uygulayın:

1. Tek kaynak belirleyin. Föyün güncel hâli tek bir yerde durur; diğer her şey o kaynağın kopyasıdır.
2. Her sürüme numara, tarih ve durum verin. Durumlar net olmalı: taslak, numunede, onaylandı, üretime verildi.
3. Değişikliği kaydedin. Revizyon geçmişi üç soruyu cevaplamalı: ne değişti, neden değişti, kim değiştirdi.
4. Eski sürümü silmeyin, arşivleyin. Bir sorun çıktığında hangi kararın hangi sürümde alındığını görmek gerekir.
5. Fabrikaya yalnız onaylı sürümü gönderin ve teyit alın. Fabrikanın "4. sürümü aldık" demesi, sonradan çıkacak bir tartışmayı baştan kapatır.

Föy fabrikaya gittikten sonra işin ikinci yarısı başlar: siparişin, numunenin ve terminin takibi. Bu süreç fason takip rehberinde ayrıca anlatılıyor.

Teknik föy, ölçü tablosu ve BOM arasındaki fark nedir?

Üç terim çoğu zaman birbirinin yerine kullanılır ama aynı şey değildir. Teknik föy çatı belgedir; ölçü tablosu ve BOM onun en çok kullanılan iki bölümüdür.

Ölçüt	Teknik föy (tech pack)	Ölçü tablosu	BOM (malzeme listesi)
Cevapladığı soru	Bu ürün nasıl üretilir?	Ürün hangi ölçüde olmalı?	Ürün neyden yapılır, ne kadar tutar?
İçerik	Çizim, ölçü, malzeme, işçilik, etiket, paketleme, revizyonlar	Ölçü noktaları, ölçüm talimatı, tolerans, beden değerleri	Kalemler, tedarikçi kodları, miktar, fire, fiyat
Başlıca kullanıcı	Numune atölyesi, fason üretici, ürün ekibi	Modelist, kalıphane, kalite kontrol	Satın alma, maliyet, planlama
Kapsam	Ürünün tamamı	Teknik föyün bir bölümü	Teknik föyün bir bölümü; satın almaya ve maliyete de veri sağlar

BOM'un ayrı bir önemi vardır: aynı liste hem ürün geliştirmede maliyet kararını hem de satın almada sipariş miktarını belirler. Bu yüzden ürün geliştirme tarafındaki BOM ile kurumsal kaynak planlama (ERP) sistemindeki malzeme kayıtlarının uyumlu olması gerekir. İki sistemin rolleri PLM ve ERP farkı yazısında karşılaştırılıyor.

Teknik föy Excel'de mi hazırlanır, yazılımda mı?

Az sayıda modelle çalışan ekipler için Excel iyi bir başlangıçtır: herkes açabilir, maliyet formülle hesaplanır, dosya fabrikaya kolayca gönderilir. Teknik çizimler genellikle ayrı bir çizim dosyasında ya da PDF'te tutulur ve föyde bu dosyaya referans verilir.

Excel'in sınırı model ve kişi sayısı arttığında görünür. Her föy ayrı bir dosyadır; bir aksesuarın fiyatı değiştiğinde onu kullanan bütün dosyaları tek tek güncellemek gerekir. Sürüm geçmişi dosya adlarına, yorumlar e-postalara dağılır. Şu işaretler, föyü bir PLM (ürün yaşam döngüsü yönetimi) sistemine taşımanın zamanının geldiğini gösterir:

• Toplantılarda "hangi sürüm geçerli?" sorusu düzenli olarak soruluyor.
• Aynı sezonda birden çok fason üreticiye föy gönderiliyor.
• Bir malzeme değişikliğinin hangi modelleri etkilediği hızlıca bulunamıyor.
• Maliyet her BOM değişikliğinde elle yeniden hesaplanıyor.

Teknik föy Pimland'de nasıl yönetilir?

Pimland PLM'in prototip ve fit bölümünde teknik paket, ölçü tabloları, versiyon geçmişli fit seansları, revizyon onay/red akışı ve fotoğraflı bulgu kaydı yer alır. Çok seviyeli BOM (kumaş, astar, aksesuar, etiket, ambalaj) oluşturulur ve COGS, FOB ve DDP maliyetleri hesaplanır; tasarım, geliştirme ve tedarik ekipleri tek veri modelinde çalışır.

"Hangi sürüm?" sorusu için her onay aşamasında BOM snapshot'ı alınır; sürümler karşılaştırılır, fark analizi yapılır ve kimin neyi değiştirdiği denetim kaydında görünür. Teknik paketler ve BOM snapshot'ları portal üzerinden tedarikçiyle paylaşılır, revizyonlar versiyonlanıp karşılaştırılır. Sahadan bir ölçüm: sezonda fabrikaya giden yanlış sürüm sayısı 3'ten 1'e, bir numune turunun süresi 12 günden 2,5 güne indi.

Modülün ayrıntıları Pimland PLM sayfasında. Teknik föy akışını kendi koleksiyonunuz üzerinde görmek için 30 dakikalık canlı demo isteyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Tech pack nedir, teknik föyle aynı şey mi?

Evet, aynı belgedir. Teknik föy, İngilizcede tech pack (technical package) olarak bilinen belgenin Türkçe karşılığıdır. İkisi de bir giysinin üretimi için gereken çizim, ölçü, malzeme ve işçilik bilgisini tek belgede toplar.

Teknik föyü kim hazırlar?

Teknik föyü genellikle tasarımcı ya da ürün geliştirme ekibi başlatır. Modelist ölçü tablosunu, satın alma malzeme ve tedarikçi bilgisini, kalite ekibi tolerans ve kontrol noktalarını ekler; belgenin güncel sürümünden tek bir rol sorumlu olmalıdır.

Teknik föy hangi formatta hazırlanır?

Küçük ekipler teknik föyü çoğunlukla Excel ve PDF ile hazırlar; çizimler ayrı bir dosyada tutulur ve föyde referans verilir. Model, tedarikçi ve numune turu sayısı arttığında föyü tek kayıtta ve sürüm geçmişiyle tutan PLM yazılımları tercih edilir.

Teknik föyde tolerans nasıl belirlenir?

Tolerans her ölçü noktası için ayrı yazılır; kumaşın esnekliğine, ölçünün uzunluğuna ve ürünün kullanımına göre belirlenir. Uzun ölçülerde tolerans genellikle daha geniş, yaka açıklığı gibi kısa ölçülerde daha dardır; değerler fabrikayla önceden mutabık kalınarak föye yazılır.

Teknik föy ne zaman güncellenir?

Teknik föy her numune turundan sonra, malzeme ya da tedarikçi değiştiğinde ve üretim öncesi son onayda güncellenir. Her güncellemede sürüm numarası artırılır, değişiklik revizyon geçmişine yazılır ve fabrikaya yalnız son onaylı sürüm gönderilir.

Teknik föy İngilizce mi hazırlanmalı?

Föyün dili, onu kullanacak üreticinin diline göre seçilir. Yurt dışındaki bir fabrikayla çalışılıyorsa İngilizce ya da iki dilli föy yaygındır; ölçü noktası adlarını ve dikiş terimlerini sabit bir iki dilli sözlükte tutmak çeviri hatalarını azaltır.

Kaynaklar

• ISO 8559-1:2017 · Size designation of clothes, Part 1: Anthropometric definitions for body measurement
• ISO 4915:1991 · Textiles, Stitch types, Classification and terminology
• ISO 3758:2023 · Textiles, Care labelling code using symbols
• (AB) 1007/2011 sayılı Tüzük · Tekstil elyaf adları ve tekstil ürünlerinin elyaf bileşiminin etiketlenmesi
• MEB · Giyim Üretim Teknolojisi alanı, Kalıp Hazırlama Teknikleri ders bilgi formu (ölçü alma, beden numaralama, standart ölçü tablosu)