Tedarikçi Değerlendirme Formu: ISO 9001 Şablonu

Tedarikçi değerlendirme formu, bir tedarikçinin kalite, termin, fiyat, iletişim ve uyum gibi önceden belirlenmiş kriterlere göre puanlandığı ve sonucun (onay, şartlı onay ya da red) kayda geçirildiği belgedir. Yeni bir tedarikçiyle çalışmadan önce aday değerlendirmesi, çalışılan tedarikçi için de dönemsel performans değerlendirmesi olarak kullanılır. ISO 9001 kalite yönetim sistemi, dış tedarikçiler için değerlendirme kriterlerinin belirlenmesini ve sonuçların kayıt altında tutulmasını bekler; form, bu beklentinin sahadaki karşılığıdır.
Kısaca
- Tedarikçi değerlendirme formu, tedarikçi seçimini ve tedarikçiyle devam etme kararını kişisel izlenimden çıkarıp yazılı kriterlere bağlar.
- Üç türü vardır: aday (ön) değerlendirme, periyodik performans değerlendirmesi ve kritik tedarikçi değerlendirmesi.
- Hazır giyimde temel kriterler: kalite, termin, fiyat ve maliyet, iletişim, uyum ve belgeler, kapasite ve esneklik.
- Puan ağırlıklı hesaplanır. Her kriterin 1, 3 ve 5 puanı önceden tarif edilirse farklı kişiler aynı tedarikçiye yakın puan verir.
- Değerlendirme bir kararla biter: onay, izleme, düzeltici faaliyet ya da red. Bir sonraki değerlendirme tarihi de formda yazar.
- Aday ve periyodik değerlendirme sayfaları, ağırlıklı puan ve sınıf formülleri hazır Excel tedarikçi değerlendirme formunu ücretsiz indirin.
Sezon kapanış toplantısı. Satın alma, gelecek sezonun siparişlerini hangi atölyelere vereceğini soruyor. Kalite sorumlusu bir firma için "geçen sezon bundan ret vermiştik" diyor; planlama "ama hep zamanında teslim etti" diye itiraz ediyor. Masada kimsenin elinde kayıt olmadığı için karar, toplantıda en emin konuşanın hatırladığına göre veriliyor.
Tedarikçi değerlendirme formu nedir, ne işe yarar?
Tedarikçi değerlendirme formu, "bu firmayla çalışmaya devam edelim mi?" sorusunu yazılı ve tekrarlanabilir bir yönteme bağlar. Formda tedarikçinin adı, değerlendirilen dönem, kriterler, her kriterin puanı, toplam puan, karar, değerlendiren kişi ve tarih bulunur. Aynı form her dönem aynı kriterlerle doldurulduğunda tedarikçiler hem birbiriyle hem de kendi geçmişiyle karşılaştırılabilir.
Hazır giyimde tedarikçi kavramı geniştir: kumaş ve iplik tedarikçileri, düğme, fermuar ve etiket gibi aksesuar firmaları, ambalaj tedarikçileri, baskı, nakış ve yıkama gibi işlem yapan firmalar ve fason dikim atölyeleri. Hepsi aynı formla değerlendirilebilir; değişen, kriterlerin ağırlığıdır. Kumaş tedarikçisinde kalite ve uyum belgeleri öne çıkarken fason atölyede termin ve kapasite daha belirleyicidir.
Formun üç somut faydası vardır:
- Seçim: Yeni bir tedarikçiye ilk sipariş, aday değerlendirmeden geçtikten sonra verilir. Eksik belge ya da kapasite sorunu sipariş öncesinde görülür.
- Karar: Sipariş dağıtımı, fiyat pazarlığı ve tedarikçi değişikliği kayda dayanır. "Hep böyleydi" ile "kayıtlar böyle gösteriyor" arasındaki fark, toplantının hem süresini hem sonucunu değiştirir.
- Geri bildirim: Tedarikçi, hangi kriterde neden düşük puan aldığını görür. Düzeltici faaliyet talebi somut bir bulguya dayandığında konuşma kişisel olmaktan çıkar.
ISO 9001 tedarikçi değerlendirme için ne ister?
ISO 9001, kuruluşun dışarıdan sağlanan süreç, ürün ve hizmetleri kontrol etmesini ister. Bu kapsamda dış tedarikçilerin değerlendirilmesi, seçimi, performansının izlenmesi ve yeniden değerlendirilmesi için kriterlerin belirlenip uygulanması ve bu faaliyetlerin kayıtlarının saklanması beklenir. Standardın 2015 baskısında bu şartlar 8.4 maddesinde yer alır; kontrolün türü ve derecesi, dışarıdan gelen ürün ya da hizmetin kuruluşun müşteri ve mevzuat şartlarını karşılama yeteneğine olası etkisine göre belirlenir.
Standart, hangi kriterlerin kullanılacağını ya da puanın nasıl hesaplanacağını söylemez. Kriterleri, ağırlıkları, değerlendirme sıklığını ve kabul eşiğini kuruluşun kendisi belirler. "ISO 9001 uyumlu tedarikçi değerlendirme formu" bu yüzden tek bir standart form değil, kuruluşun kendi kriterlerini tutarlı biçimde uyguladığını gösteren bir kayıttır.
Standardın yeni baskısı ISO 9001:2026, 16 Eylül 2026'da yayımlandı ve 2015 baskısı geri çekildi. ISO'ya göre belgeli kuruluşlar yeni baskıya, belgelendirme döngülerinin belirlediği süre içinde geçecek; ayrıntı için belgelendirme kuruluşlarına başvurmaları öneriliyor. Prosedürünüzde madde numarasına atıf yapıyorsanız, numarayı ve ifadeyi kullandığınız baskının metninden kontrol edin.
Denetimde genellikle üç soruya bakılır: Yazılı kriterler var mı? Değerlendirmeler bu kriterlere göre yapılmış mı? Sonuca göre bir şey yapılmış mı? Bu yüzden iyi bir tedarikçi değerlendirme formu yalnız puanı değil, kararı ve alınan önlemi de taşır.
Tedarikçi değerlendirme kriterleri nelerdir?
Kriter sayısını az, tanımını net tutmak puanlamayı güvenilir kılar. Aşağıdaki altı kriter hazır giyim markalarının ve üreticilerinin büyük kısmı için iyi bir başlangıçtır; her birinin yanında puanın hangi kayda dayanacağı yazar.
| Kriter | Ne ölçülür? | Kanıt ve veri kaynağı |
|---|---|---|
| Kalite | Hata oranı, kalite reddi, tamir ve iade; aynı hatanın tekrar edip etmediği | Ara ve final kontrol raporları, iade kayıtları |
| Termin | Zamanında teslim oranı (OTD) ve termin sapması | Sipariş ve teslim tarihleri, fason takip çizelgesi |
| Fiyat ve maliyet | Teklifin hedef maliyete uygunluğu, fiyat istikrarı, faturanın siparişle uyumu | Teklifler, siparişler, faturalar |
| İletişim ve yanıt hızı | Soruya dönüş süresi, durum bilgisinin sorulmadan gelmesi, belge paylaşımı | E-posta ve mesaj kayıtları, toplantı notları |
| Uyum ve belgeler | Gereken sertifika ve test raporları, kimyasal kısıtlamalara uyum, sosyal uygunluk ve iş sağlığı güvenliği denetimleri | Sertifikalar, test ve denetim raporları |
| Kapasite ve esneklik | Acil siparişe, adet ya da model değişikliğine ve numune talebine yanıt | Sipariş değişiklik kayıtları, numune takip kayıtları |
Termin ve kalite kriterleri, dönem boyunca tutulan kayıtlar olmadan puanlanamaz. Fason atölyeler için bu verinin sipariş bazında nasıl toplanacağını ve zamanında teslim oranının nasıl hesaplanacağını fason takip rehberinde adım adım bulabilirsiniz.
Uyum kriteri ürün grubuna ve pazara göre değişir. Çocuk giyiminde ya da kimyasal kısıtlamaların sıkı olduğu pazarlarda bu kriterin ağırlığı artar. Sosyal uygunluk tarafında OECD'nin hazır giyim ve ayakkabı tedarik zincirleri için hazırladığı durum tespiti (due diligence) rehberi, işletmelerin kendi faaliyetlerindeki ve tedarik zincirlerindeki olumsuz etkileri belirleyip ele almaları için bir çerçeve sunar. Satın alma süreçlerine sürdürülebilirliği genel olarak katmak isteyenler için ISO 20400 rehber standardı vardır.
Aday, periyodik ve kritik tedarikçi değerlendirme arasındaki fark nedir?
Aynı tedarikçi farklı zamanlarda farklı sorularla değerlendirilir. İlk siparişten önce "bu firma işi yapabilir mi?", çalışma sürerken "işi nasıl yaptı?" sorusu sorulur. Kritik tedarikçide ise bu sorular daha sık ve daha derin sorulur.
| Değerlendirme | Ne zaman? | Neye bakılır? | Sonuç |
|---|---|---|---|
| Aday (ön) değerlendirme | İlk siparişten önce | Ticari bilgiler, kapasite, tesis ziyareti ya da denetim, kalite kontrol düzeni, sertifika ve test raporları, deneme numunesi, teklif ve termin taahhüdü | Onaya uygun, şartlı onay ya da uygun değil |
| Periyodik (performans) değerlendirme | Her dönem sonunda: sezon, çeyrek ya da yıl | Dönemin kalite, termin, fiyat, iletişim, uyum ve esneklik verisi | Sınıf, karar ve bir sonraki değerlendirme tarihi |
| Kritik tedarikçi değerlendirmesi | Daha kısa aralıklarla; ayrıca ciddi bir sorundan sonra | Periyodik kriterlere ek olarak tek kaynak olma, ürüne etkisi ve yerine yenisini bulma süresi | Daha sık izleme, gerekirse yedek tedarikçi planı |
Kritik tedarikçi nasıl belirlenir?
Kritik tedarikçi, sorun çıkardığında ürünü ya da teslimatı doğrudan etkileyen ve kısa sürede yerine başkası konamayan tedarikçidir. Aşağıdaki durumlardan biri varsa tedarikçiyi kritik olarak işaretlemek yerinde olur:
- Ana kumaş ya da özel bir aksesuar tek bir kaynaktan geliyor.
- Tedarik edilen malzeme ürünün güvenliğini ya da mevzuata uyumunu etkiliyor (ör. çocuk giyimi, kimyasal içerik).
- Tedarikçiyi değiştirmek yeni numune, test ve onay turu gerektiriyor.
- Koleksiyonun satışta en çok güvendiği modeller bu tedarikçiye bağlı.
Kargo, laboratuvar ya da yazılım gibi hizmet tedarikçileri için de aynı yapı kullanılır; yalnız kriterler hizmete göre uyarlanır. Bir test laboratuvarında yanıt süresi ve rapor doğruluğu, bir kargo firmasında teslim süresi ve hasar oranı öne çıkar.
Tedarikçi değerlendirme formu nasıl hazırlanır?
Formu hazırlamak bir tabloyu doldurmaktan önce birkaç kararı yazıya dökmektir. Aşağıdaki adımlar hem aday hem periyodik değerlendirme için geçerlidir.
- Kapsamı belirleyin. Hangi tedarikçi türleri değerlendirilecek, kim değerlendirecek? Kalite, satın alma ve planlama birlikte puan verdiğinde tek bir bakış açısının ağırlığı azalır.
- Kriterleri seçin. Çok sayıda kriter puanlamayı yüzeyselleştirir. Yukarıdaki altı kriter yönetilebilir bir başlangıçtır.
- Ağırlık verin. Her kritere bir yüzde atayın; toplam %100 olsun. Fason atölyeler ile kumaş tedarikçileri için ayrı ağırlık seti kullanabilirsiniz.
- Puan ölçeğini tarif edin. 1–5 ölçeğinde en azından 1, 3 ve 5 puanın ne anlama geldiğini her kriter için tek cümleyle yazın.
- Kanıt kaynağını yazın. Her kriterin puanı hangi kayda dayanacak? Kaynağı olmayan kriter, hafızayla puanlanır.
- Sınıfları ve kararları belirleyin. Hangi puan aralığı onay, hangisi izleme, hangisi düzeltici faaliyet ya da red demek?
- Sıklığı belirleyin. Değerlendirme dönemini sezon takviminize bağlayın; kritik tedarikçiler için daha kısa bir aralık seçin.
- Sonucu paylaşın ve takip edin. Tedarikçiye puanını ve gerekçesini iletin; düzeltici faaliyetin tarihini ve sorumlusunu formda tutun.
Puanlama ölçeği nasıl tarif edilir?
Tarif edilmemiş bir ölçekte bir kişinin 4'ü başka birinin 3'ü olur. Termin kriteri için örnek bir tarif şöyledir: 5 puan, siparişlerin tamamına yakını termininde ya da önce teslim edildi; 3 puan, gecikmeler oldu ama önceden haber verildi ve telafi edildi; 1 puan, gecikmeler sık ve habersizdi, koleksiyon takvimi etkilendi. 2 ve 4 puan, bu tariflerin arasında kalan durumlar için kullanılır.
Ağırlıklı puan nasıl hesaplanır?
Her kriterin puanı ağırlığıyla çarpılır ve sonuçlar toplanır. 1–5 ölçeğinde çıkan sonuç 20 ile çarpıldığında 100 üzerinden bir puan elde edilir. Aşağıdaki tablo yalnız hesabın nasıl yapıldığını gösteren bir örnektir.
| Kriter | Ağırlık | Puan (1–5) | Ağırlık × puan |
|---|---|---|---|
| Kalite | %30 | 4 | 1,20 |
| Termin | %25 | 3 | 0,75 |
| Fiyat ve maliyet | %15 | 4 | 0,60 |
| İletişim ve yanıt hızı | %10 | 3 | 0,30 |
| Uyum ve belgeler | %10 | 5 | 0,50 |
| Kapasite ve esneklik | %10 | 4 | 0,40 |
| Toplam | %100 | 3,75 → 100 üzerinden 75 |
Excel'de sınıfı puandan otomatik çıkarmak için iç içe EĞER yeterlidir. Puan O2 hücresindeyse Türkçe Excel'de: =EĞER(O2>=85;"A";EĞER(O2>=70;"B";EĞER(O2>=50;"C";"D"))). İngilizce Excel'de EĞER yerine IF yazılır ve noktalı virgül yerine virgül kullanılır.
Ücretsiz indirin: Bu adımların hazır kurulmuş hâli tedarikçi değerlendirme formu Excel şablonunda. Şablonda Kriterler, Aday Değerlendirme ve Periyodik Değerlendirme sayfaları var. Sarı hücreleri doldurmanız yeterli; ağırlıklı puan, sınıf, karar, düzeltici faaliyet ihtiyacı ve bir sonraki değerlendirme tarihi kendiliğinden hesaplanır.
Tedarikçi değerlendirme sonucu nasıl yorumlanır?
Puan, ancak bir karara bağlandığında işe yarar. Aşağıdaki sınıflar ve aralıklar şablondaki örnek ayarlardır; kendi kalite prosedürünüze göre değiştirebilirsiniz.
| Sınıf | Puan (100 üzerinden) | Karar | Sonraki değerlendirme |
|---|---|---|---|
| A | 85 ve üzeri | Onaylı | 12 ay içinde |
| B | 70–84 | Onaylı, izlemede | 6 ay içinde |
| C | 50–69 | Şartlı onay, düzeltici faaliyet | 3 ay içinde |
| D | 50'nin altı | Onaylanmadı, yeni sipariş verilmez | Düzeltici faaliyetten sonra, 3 ay içinde |
Kritik tedarikçilerde sınıf ne olursa olsun yeniden değerlendirme aralığını kısa tutmak mantıklıdır; şablonda bu sınır 6 ay olarak ayarlıdır. Değerlendirme sonuçları onaylı tedarikçi listesini besler: satın alma, yalnız bu listede onaylı ya da şartlı onaylı görünen tedarikçilere sipariş verir. Liste, değerlendirmenin tarihini ve sınıfını da göstermelidir; böylece süresi geçmiş bir onay fark edilir.
Ortalama puan tek başına yanıltıcı olabilir. Fiyatı ve iletişimi çok iyi olan bir tedarikçi, kalite kriterinde düşük puan alsa bile toplamda B sınıfına çıkabilir. Bu yüzden şablon, herhangi bir kriterde 2 ve altı puanı da düzeltici faaliyet gerekçesi sayar.
Tedarikçi değerlendirme prosedürü nasıl yazılır?
Form, prosedürün uygulama aracıdır. Prosedür ise kimin, neyi, ne zaman ve hangi kurala göre yaptığını yazar. Kısa ve uygulanabilir bir tedarikçi değerlendirme prosedürü şu başlıkları içerir:
- Amaç ve kapsam: Hangi tedarikçi türlerinin değerlendirileceği; hizmet tedarikçilerinin dahil olup olmadığı.
- Sorumluluklar: Aday değerlendirmeyi kimin yaptığı, periyodik puanı kimlerin verdiği, onaylı tedarikçi listesini kimin güncellediği.
- Aday değerlendirme: İlk siparişten önce aranan maddeler ve "şartlı onay" ile çalışmanın kuralları.
- Periyodik değerlendirme: Kriterler, ağırlıklar, puan tarifleri, sınıflar ve sıklık.
- Kritik tedarikçiler: Kritik sayılma ölçütleri ve onlara özel değerlendirme sıklığı.
- Düzeltici faaliyet: Hangi sonucun düzeltici faaliyet gerektirdiği, tedarikçiye nasıl bildirildiği, kapatılmasının nasıl doğrulandığı.
- Kayıtlar: Formların nerede, ne kadar süre ve kimin erişimiyle saklandığı.
Tedarikçi değerlendirme, tedarikçiyle kurulan ilişkinin yalnız bir parçasıdır. Sözleşme, iletişim, sipariş takibi ve risk yönetimiyle birlikte ele alındığında bu bütüne tedarikçi ilişkileri yönetimi denir; kapsamını SRM nedir yazısında okuyabilirsiniz.
Tedarikçi değerlendirmede en sık hangi hatalar yapılır?
- Hafızadan puan vermek: Dönem içinde termin ve kalite verisi tutulmamışsa puan, son yaşanan olaya göre verilir.
- Herkese 4 vermek: Tarifsiz ölçekte değerlendiren kişi ortada kalan puanı seçer; form kimseyi ayırt etmez.
- Kararı yazmamak: Puanı hesaplanmış ama sonucunda ne yapılacağı belirtilmemiş form, denetimde de işte de eksik kalır.
- Yılda bir kez değerlendirmek: Sezon içinde başlayan bir kalite sorunu, yıllık değerlendirmeye kadar birkaç siparişi daha etkiler.
- Sonucu tedarikçiyle paylaşmamak: Puanını bilmeyen tedarikçi neyi düzelteceğini de bilmez.
- Formu tek bir ekibe bırakmak: Yalnız kalitenin doldurduğu form termini, yalnız satın almanın doldurduğu form kaliteyi hafife alabilir.
Bizim görüşümüz: İyi bir fiyat, tekrarlayan bir kalite hatasını telafi etmez. Bizim önerimiz: herhangi bir kriterde 5 üzerinden 2 ve altı alan tedarikçi için, toplam puanı ne olursa olsun düzeltici faaliyet açın ve bir sonraki siparişi bu faaliyetin kapanmasına bağlayın.
Tedarikçi değerlendirme Pimland'de nasıl yönetilir?
Pimland'in tedarikçi ve fason takip modülü (SRM), tedarik, fason üretim takibi ve kaliteyi tek bir tedarikçi portalında yönetir. Tedarikçiler zamanında teslim (OTD), kalite reddi ve iletişim hızı üzerinden otomatik skorlanır; sonuçlar trend olarak izlenir, yapay zekâ artan riski işaretler ve performans düştüğünde rotasyon önerir. Kayıt, sözleşme, ortak belge ve iletişim portalda tutulur; her etkileşim kayıt altındadır.

Inline, final ve sevkiyat öncesi denetimler, hata ve düzeltici eylem (CAR) akışı ile test ve REACH / OEKO-TEX uyumluluk takibi aynı kayıtta yer alır. Böylece değerlendirmenin dayandığı termin, kalite ve iletişim verisi, dönem sonunda dosyalardan derlenmek yerine aynı kayıtta durur. Sahadan bir ölçüm: tedarikçi siparişlerinde zamanında teslim %70'ten %90'a çıktı.
Kendi tedarikçilerinizle nasıl çalıştığını görmek için 30 dakikalık bir demo planlayabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Tedarikçi değerlendirme formu nasıl doldurulur?
Önce tedarikçi, dönem ve değerlendiren kişi yazılır. Ardından her kriter, önceden tarif edilmiş 1–5 ölçeğine ve dönemin kayıtlarına göre puanlanır; ağırlıklı puan, sınıf ve karar hesaplanır. Son olarak gerekiyorsa düzeltici faaliyet ve bir sonraki değerlendirme tarihi forma işlenir.
Tedarikçi değerlendirme kriterleri nelerdir?
Hazır giyimde en yaygın kriterler kalite, termin, fiyat ve maliyet, iletişim ve yanıt hızı, uyum ve belgeler ile kapasite ve esnekliktir. Kriterlerin ağırlığı tedarikçi türüne göre değişir; fason atölyede termin, kumaş tedarikçisinde kalite ve uyum belgeleri daha belirleyicidir.
Tedarikçi değerlendirme ne sıklıkla yapılmalı?
Aday değerlendirme ilk siparişten önce bir kez yapılır. Periyodik değerlendirmenin sıklığını kuruluş belirler; hazır giyimde sezon sonu ya da çeyrek sonu pratik bir dönemdir. Kritik tedarikçiler ve düşük puan alan tedarikçiler daha kısa aralıklarla yeniden değerlendirilir.
Aday tedarikçi değerlendirme formu ile periyodik değerlendirme formu arasındaki fark nedir?
Aday değerlendirme formu, henüz çalışılmamış bir tedarikçinin işi yapıp yapamayacağını belgeler, kapasite, tesis, kalite düzeni ve numune üzerinden kontrol eder. Periyodik değerlendirme formu ise çalışılan bir tedarikçinin dönem içindeki gerçek performansını, kalite ve termin kayıtlarına dayanarak puanlar.
ISO 9001 tedarikçi değerlendirmeyi zorunlu kılar mı?
ISO 9001 belgesi olan ya da almak isteyen kuruluşlar, dış tedarikçilerin değerlendirilmesi, seçimi, izlenmesi ve yeniden değerlendirilmesi için kriter belirlemek ve kayıt tutmak zorundadır. Formun biçimini standart belirlemez; kriterler ve yöntem kuruluşa aittir.
Kritik tedarikçi nedir?
Kritik tedarikçi, sorun çıkardığında ürünün kalitesini, güvenliğini ya da teslimatı doğrudan etkileyen ve kısa sürede yerine başkası konamayan tedarikçidir. Tek kaynaktan gelen ana kumaş ya da ürün güvenliğini etkileyen bir malzemenin tedarikçisi tipik örneklerdir; bu tedarikçiler daha sık değerlendirilir.

